مدونةاقامت ترکیه: ۵۰ پرسش و پاسخ درباره رد درخواست، تمدید، اخراج و ممنوعیت ورود

راهنمای حقوقی برای اتباع خارجی و شهروندان ایرانی در ترکیه · به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)

رد درخواست اقامت، لغو مجوز اقامت، حکم اخراج و ممنوعیت ورود به ترکیه تصمیم‌های حقوقی متفاوتی هستند و هر یک شرایط، آثار و مهلت اعتراض خود را دارد.

این راهنما در دو بخش به ۵۰ پرسش متداول پاسخ می‌دهد: بخش اول درباره رد درخواست، لغو مجوز، اخراج و راه‌های قانونی اعتراض؛ بخش دوم درباره انواع مجوز اقامت، مدارک، تمدید، خانواده و پرسش‌های ویژه شهروندان ایرانی.

نکته اصلی: متن تصمیم و تاریخ ابلاغ آن را نگه دارید؛ مهلت‌ها کوتاه‌اند و از ابلاغ آغاز می‌شوند.

بخش اول: رد درخواست اقامت، لغو مجوز، اخراج و راهکارهای قانونی

۱. اگر درخواست اقامت من در ترکیه رد شود، چه کاری باید انجام دهم؟

ابتدا باید ابلاغیه رسمی رد درخواست را دریافت و دلایل تصمیم را بررسی کنید. مطابق ماده ۲۵ قانون شماره ۶۴۵۸، تصمیم رد اقامت باید به شخص، نماینده قانونی یا وکیل او ابلاغ شود و اطلاعات مربوط به حقوق اعتراض و تعهدات قانونی نیز در ابلاغیه ذکر شود.

بسته به دلیل رد درخواست، وضعیت اقامت فعلی و مهلت‌های قانونی، ممکن است امکان اعتراض اداری، طرح دعوا در دادگاه اداری یا ارائه درخواست جدید وجود داشته باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۲۵.

۲. مهم‌ترین دلایل رد درخواست اقامت کوتاه‌مدت چیست؟

بر اساس مواد ۳۲ و ۳۳ قانون شماره ۶۴۵۸، دلایل رد درخواست می‌تواند شامل ارائه نکردن مدارک لازم، نداشتن شرایط مناسب اسکان، ارائه نکردن اطلاعات محل سکونت، استفاده از مجوز اقامت برخلاف هدف صدور آن یا وجود حکم معتبر اخراج یا ممنوعیت ورود باشد.

دلایل رد درخواست باید با نوع اقامت و شرایط پرونده بررسی شوند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۲ و ۳۳.

۳. آیا می‌توان به رد درخواست اقامت در دادگاه اعتراض کرد؟

بله. تصمیم رد درخواست اقامت، در صورت وجود شرایط قانونی، قابل اعتراض در دادگاه اداری است.

طبق ماده ۷ قانون شماره ۲۵۷۷، مهلت عمومی طرح دعوا در دادگاه اداری، در مواردی که قانون خاص مهلت دیگری تعیین نکرده باشد، ۶۰ روز است. این مهلت اصولاً از روز پس از ابلاغ کتبی تصمیم محاسبه می‌شود.

بسته به نوع اقامت و تصمیم، ممکن است قواعد ویژه رسیدگی نیز اعمال شود؛ بنابراین مهلت و مرجع صالح باید بر اساس متن تصمیم ابلاغ‌شده کنترل شود.

طرح دعوا به‌تنهایی اجرای تصمیم اداری را متوقف نمی‌کند و به‌خودی‌خود مجوز اقامت ایجاد نمی‌کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۲۵۷۷، مواد ۷ و ۲۷؛ قانون شماره ۶۴۵۸.

۴. آیا پس از رد درخواست اقامت می‌توان دوباره درخواست داد؟

بر اساس راهنمای رسمی اداره مهاجرت ترکیه، پس از رد درخواست اقامت، اصولاً نمی‌توان ظرف شش ماه برای همان هدف اقامتی دوباره درخواست داد.

اگر شخص هنوز دارای مدت قانونی حضور در ترکیه باشد، ممکن است بتواند با هدف اقامتی متفاوت و با رعایت شرایط مربوط، درخواست جدید ارائه کند.

درخواست جدید به‌خودی‌خود تخلفات اقامتی قبلی را برطرف نمی‌کند و حق ادامه حضور در ترکیه را تضمین نمی‌کند.

منبع: راهنمای رسمی اداره مهاجرت ترکیه.

۵. اگر درخواست تمدید اقامتم رد شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر درخواست تمدید مجوز اقامت رد شود، شخص باید وضعیت قانونی حضور خود و مهلت خروج از ترکیه را بر اساس ابلاغیه رسمی بررسی کند.

مطابق بند (j) ماده ۵۴ قانون شماره ۶۴۵۸، در مورد اشخاصی که درخواست تمدید اقامت آن‌ها رد شده و ظرف ۱۰ روز ترکیه را ترک نکرده‌اند، ممکن است حکم اخراج صادر شود؛ البته مقررات حمایتی قانونی، از جمله ماده ۵۵، باید در موارد مربوط رعایت شوند.

رد درخواست تمدید به‌تنهایی همان حکم اخراج نیست و طرح دعوا علیه رد تمدید نیز به‌خودی‌خود حق ادامه اقامت ایجاد نمی‌کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۵، ۵۴ و ۵۵.

۶. آیا خرید ملک یا ثبت شرکت در ترکیه از رد اقامت جلوگیری می‌کند؟

خیر. داشتن ملک یا فعالیت تجاری ممکن است مبنای درخواست اقامت کوتاه‌مدت باشد، اما صدور اقامت را تضمین نمی‌کند.

ماده ۳۱ قانون شماره ۶۴۵۸، مالکیت ملک و ایجاد ارتباط تجاری یا کسب‌وکار را از اهداف احتمالی اقامت کوتاه‌مدت می‌داند. طبق همین قانون، نوع و ارزش ملک قابل قبول برای این نوع درخواست توسط وزارت کشور تعیین می‌شود.

متقاضی باید سایر شرایط قانونی را نیز رعایت کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۱ تا ۳۳.

۷. آیا داشتن همسر یا فرزند در ترکیه بر تصمیم رد اقامت تأثیر دارد؟

بله. مطابق ماده ۲۵ قانون شماره ۶۴۵۸، هنگام بررسی رد درخواست اقامت، عدم تمدید یا لغو مجوز اقامت، مقام‌های مربوط باید عواملی مانند روابط خانوادگی شخص در ترکیه، مدت اقامت او، وضعیت وی در کشور مبدأ و منافع عالی کودک را در نظر بگیرند.

بااین‌حال، وجود همسر یا فرزند در ترکیه به‌تنهایی تضمین‌کننده صدور یا تمدید مجوز اقامت نیست. تصمیم نهایی به شرایط قانونی و وضعیت فردی پرونده بستگی دارد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۲۵.

۸. آیا اداره مهاجرت می‌تواند مجوز اقامت معتبر را لغو کند؟

بله. اگر شرایط قانونی صدور مجوز از بین برود، مشخص شود مجوز برخلاف هدف صدور آن استفاده شده یا یکی از دلایل قانونی لغو وجود داشته باشد، اداره مربوط می‌تواند مجوز اقامت را لغو کند.

برای اقامت کوتاه‌مدت، موارد اصلی در ماده ۳۳ قانون شماره ۶۴۵۸ آمده‌اند. تصمیم لغو باید طبق مقررات به شخص ابلاغ شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۵ و ۳۳.

۹. تفاوت رد درخواست اقامت با لغو مجوز اقامت چیست؟

رد درخواست زمانی اتفاق می‌افتد که مقام اداری با صدور یا تمدید مجوز موافقت نکند.

لغو اقامت مربوط به وضعیتی است که مجوزی قبلاً صادر شده، اما بعدًا به یکی از دلایل قانونی اعتبار خود را از دست می‌دهد.

این دو تصمیم می‌توانند آثار متفاوتی بر وضعیت قانونی حضور فرد و راهکارهای اعتراض داشته باشند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۵ و ۳۳.

۱۰. اگر اعتبار کارت اقامت من تمام شده باشد، چه باید بکنم؟

باید بررسی شود که آیا درخواست تمدید به‌موقع ثبت شده و شخص سند معتبر درخواست تمدید را در اختیار دارد یا خیر.

اگر درخواست تمدید مطابق ماده ۲۴ و پیش از انقضای اقامت ثبت شده باشد، امکان ادامه حضور با سند مربوط تا زمان تصمیم‌گیری وجود دارد.

در غیر این صورت، ادامه حضور ممکن است تخلف اقامتی محسوب شود و پیامدهایی مانند جریمه یا تصمیم‌های مهاجرتی به همراه داشته باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۴ و ۵۴.

۱۱. آیا پرداخت جریمه اضافه‌اقامت، اقامت غیرمجاز را قانونی می‌کند؟

خیر. پرداخت جریمه به‌تنهایی به معنای دریافت مجوز اقامت، رفع ممنوعیت ورود یا لغو حکم اخراج نیست.

جریمه مالی و وضعیت قانونی اقامت دو موضوع جداگانه هستند. ممکن است پرداخت جریمه در ارزیابی شرایط ورود مجدد اهمیت داشته باشد، اما سایر شرایط قانونی نیز باید بررسی شوند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۹ و ۵۴.

۱۲. آیا اقامت غیرمجاز همیشه باعث اخراج می‌شود؟

قانون ترکیه برای برخی تخلفات اقامتی، صدور حکم اخراج را پیش‌بینی کرده است. برای مثال، بیش از ۱۰ روز تجاوز از مدت مجاز ویزا یا معافیت ویزا، یا بیش از ۱۰ روز اقامت پس از پایان مجوز اقامت بدون دلیل قابل قبول، از موارد مذکور در ماده ۵۴ هستند.

بااین‌حال، ماده ۵۵ برای برخی شرایط فردی، از جمله خطر شکنجه یا مجازات غیرانسانی در کشور مقصد و بعضی وضعیت‌های جدی پزشکی، ممنوعیت صدور حکم اخراج را پیش‌بینی می‌کند.

بنابراین، باید نوع تخلف و وضعیت فردی شخص به‌صورت جداگانه بررسی شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۵۴ و ۵۵.

۱۳. حکم اخراج از ترکیه چیست؟

حکم اخراج یا «Sınır Dışı Etme Kararı» تصمیم اداری است که بر اساس آن، شخص خارجی مطابق مقررات قانونی ملزم به خروج از ترکیه می‌شود و ممکن است به کشور مبدأ، کشور عبوری یا کشور ثالث منتقل شود.

این تصمیم با رد درخواست اقامت یا ممنوعیت ورود یکسان نیست.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۲.

۱۴. چه دلایلی می‌تواند موجب صدور حکم اخراج شود؟

از جمله دلایل قانونی می‌توان به استفاده از مدارک جعلی، بعضی تخلفات مربوط به ویزا و اقامت، کار بدون مجوز، نقض مقررات ورود و خروج و تهدید علیه نظم یا امنیت عمومی اشاره کرد.

بااین‌حال، هر پرونده باید با توجه به دلیل قانونی مشخص و محدودیت‌های مقرر در ماده ۵۵ بررسی شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۵۴ و ۵۵.

۱۵. کدام مرجع در ترکیه حکم اخراج صادر می‌کند؟

مطابق ماده ۵۳ قانون شماره ۶۴۵۸، تصمیم اخراج توسط استانداری‌ها (Valilik)، به دستور اداره کل مهاجرت یا رأسًا، اتخاذ می‌شود.

تصمیم باید همراه با دلایل آن به شخص خارجی، نماینده قانونی یا وکیل او ابلاغ شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۳.

۱۶. مهلت اعتراض به حکم اخراج چقدر است؟

شخص خارجی، نماینده قانونی یا وکیل او می‌تواند ظرف ۷ روز از تاریخ ابلاغ حکم اخراج به دادگاه اداری مراجعه کند.

شخصی که دعوا را مطرح می‌کند باید مرجع صادرکننده حکم را نیز از ثبت دعوا مطلع کند.

دادگاه مطابق شرایط ماده ۵۳، ظرف ۱۵ روز از تکمیل پرونده یا پایان اقدامات رسیدگی لازم، تصمیم می‌گیرد. رأی دادگاه در این موضوع قطعی است.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۳، اصلاح‌شده به موجب قانون شماره ۷۵۳۳.

۱۷. آیا برای اعتراض به حکم اخراج داشتن وکیل الزامی است؟

قانون امکان مراجعه شخص خارجی، نماینده قانونی یا وکیل او به دادگاه را پیش‌بینی کرده است؛ بنابراین، داشتن وکیل در همه موارد شرط اجباری طرح دعوا نیست.

بااین‌حال، به دلیل کوتاه بودن مهلت اعتراض و اهمیت دلایل و مدارک، دریافت مشاوره حقوقی تخصصی توصیه می‌شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۳.

۱۸. آیا اعتراض قضایی مانع اجرای حکم اخراج می‌شود؟

اصولاً بله. مطابق ماده ۵۳ قانون شماره ۶۴۵۸، با حفظ امکان خروج با رضایت شخص، در طول مهلت قانونی هفت‌روزه برای طرح دعوا و در صورت مراجعه به دادگاه، تا پایان رسیدگی قضایی، حکم اخراج اجرا نمی‌شود.

قانون برای برخی موارد استثناهایی پیش‌بینی کرده است؛ بنابراین این حمایت مطلق نیست و وضعیت هر پرونده باید جداگانه بررسی شود.

این حمایت قانونی مربوط به اعتراض به حکم اخراج است و نباید با اعتراض به رد یا لغو مجوز اقامت اشتباه گرفته شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۳.

۱۹. آیا پس از صدور حکم اخراج فرصتی برای خروج داوطلبانه وجود دارد؟

بله. مطابق ماده ۵۶ قانون شماره ۶۴۵۸، در موارد مشمول این مقرره، برای خروج از ترکیه مهلتی بین ۱۵ تا ۳۰ روز تعیین می‌شود.

بااین‌حال، این مهلت در همه پرونده‌ها اعطا نمی‌شود. برای مثال، در موارد مربوط به خطر فرار، استفاده از مدارک جعلی یا تهدید علیه نظم و امنیت عمومی، قانون استثناهایی مقرر کرده است.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۶.

۲۰. آیا شخصی که در کشور مقصد با خطر شکنجه روبه‌روست می‌تواند اخراج شود؟

ماده ۴ قانون شماره ۶۴۵۸ اصل منع بازگرداندن شخص به محلی را مقرر می‌کند که در آن با خطرهای مشخصی مانند شکنجه، رفتار غیرانسانی یا تهدید جان و آزادی مواجه باشد.

ماده ۵۵ نیز برای برخی وضعیت‌های خاص، از جمله وجود نشانه‌های جدی خطر شکنجه یا مجازات غیرانسانی، ممنوعیت صدور حکم اخراج را پیش‌بینی کرده است.

ارزیابی این خطرها باید بر اساس شرایط فردی و مدارک مربوط انجام شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۴ و ۵۵.

۲۱. آیا پس از اخراج، ورود مجدد به ترکیه ممنوع می‌شود؟

مطابق ماده ۹ قانون شماره ۶۴۵۸، برای اشخاص اخراج‌شده ممنوعیت ورود به ترکیه در نظر گرفته می‌شود. بااین‌حال، قانون در شرایط مشخص امکان عدم اعمال ممنوعیت، رفع آن یا صدور اجازه ورود برای مدت معین را پیش‌بینی کرده است.

مدت ممنوعیت ورود اصولاً حداکثر پنج سال است و در صورت وجود تهدید جدی علیه نظم یا امنیت عمومی می‌تواند تا ده سال دیگر افزایش یابد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۹.

۲۲. آیا می‌توان به ممنوعیت ورود به ترکیه اعتراض کرد؟

بله. ممنوعیت ورود یک تصمیم اداری مستقل است و بسته به نوع تصمیم و شرایط پرونده، امکان پیگیری اداری یا قضایی آن وجود دارد.

همچنین ماده ۹ قانون شماره ۶۴۵۸ به اداره مهاجرت اجازه می‌دهد در شرایط قانونی ممنوعیت ورود را رفع کند یا با حفظ ممنوعیت، اجازه ورود برای مدت مشخصی بدهد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۹ و ۱۰.

۲۳. برای اعتراض به رد اقامت یا حکم اخراج چه مدارکی اهمیت دارند؟

مدارک مهم ممکن است شامل ابلاغیه رسمی تصمیم، گذرنامه، کارت‌های اقامت قبلی، مدارک ثبت درخواست، اسناد خانوادگی، مدارک پزشکی، اسناد محل سکونت و سایر مدارکی باشند که به دلیل تصمیم اداری مربوط می‌شوند.

نوع مدارک مورد نیاز به موضوع دعوا بستگی دارد. نگهداری نسخه کامل ابلاغیه و تاریخ دریافت آن اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا مهلت‌های قانونی معمولاً با ابلاغ تصمیم ارتباط دارند.

۲۴. آیا می‌توان از دادگاه درخواست توقف اجرای تصمیم اداری کرد؟

بله. مطابق ماده ۲۷ قانون شماره ۲۵۷۷، طرح دعوا به‌خودی‌خود اجرای تصمیم اداری را متوقف نمی‌کند.

دادگاه تنها در صورتی می‌تواند دستور توقف اجرا را صادر کند که هر دو شرط وجود داشته باشد:

• احتمال ورود زیان دشوار یا غیرممکن‌الجبران؛
• آشکار بودن مغایرت تصمیم اداری با قانون.

باید توجه داشت که در مورد اعتراض قضایی به حکم اخراج از ترکیه، ماده ۵۳ قانون شماره ۶۴۵۸ حمایت قانونی ویژه‌ای پیش‌بینی کرده است. مطابق این ماده، جز در صورت رضایت شخص به خروج، حکم اخراج در مهلت قانونی اعتراض و در طول رسیدگی قضایی اجرا نمی‌شود.

حمایت یادشده در مورد حکم اخراج نیز تابع استثناهای قانونی است.

مبنای قانونی: قانون شماره ۲۵۷۷، ماده ۲۷؛ قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۵۳.

۲۵. اگر دادگاه تصمیم اداره مهاجرت را لغو کند، آیا اقامت به‌طور خودکار صادر می‌شود؟

خیر. لغو تصمیم اداره مهاجرت توسط دادگاه، لزومًا به معنای صدور فوری و خودکار کارت اقامت نیست.

مطابق ماده ۲۸ قانون شماره ۲۵۷۷، اداره مربوط موظف است اقدامات لازم برای اجرای رأی دادگاه را بدون تأخیر انجام دهد. این مدت اصولاً نباید از ۳۰ روز پس از ابلاغ رأی به اداره بیشتر شود.

بسته به مفاد رأی، ممکن است اداره مهاجرت موظف به بررسی مجدد درخواست یا اتخاذ تصمیم جدید مطابق حکم دادگاه باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۲۵۷۷، ماده ۲۸.

بخش دوم: دریافت، تمدید و انواع مجوز اقامت ترکیه

۲۶. چه نوع مجوزهای اقامتی در ترکیه وجود دارد؟

مطابق ماده ۳۰ قانون شماره ۶۴۵۸، شش نوع اصلی مجوز اقامت در ترکیه وجود دارد: اقامت کوتاه‌مدت، اقامت خانوادگی، اقامت دانشجویی، اقامت بلندمدت، اقامت بشردوستانه و اقامت ویژه قربانیان قاچاق انسان.

شرایط هر نوع اقامت متفاوت است و متقاضی باید با توجه به هدف حضور خود در ترکیه، نوع مناسب مجوز را انتخاب کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۳۰.

۲۷. اقامت کوتاه‌مدت ترکیه برای چه افرادی مناسب است؟

اقامت کوتاه‌مدت می‌تواند برای اهدافی مانند گردشگری، مالکیت ملک، ایجاد ارتباط تجاری یا راه‌اندازی کسب‌وکار، تحقیقات علمی، درمان و برخی برنامه‌های آموزشی صادر شود.

داشتن یکی از این اهداف به‌تنهایی صدور اقامت را تضمین نمی‌کند و متقاضی باید مدارک و شرایط قانونی مربوط را نیز ارائه دهد.

این نوع اقامت در بیشتر موارد هر بار حداکثر برای دو سال صادر می‌شود، اما برای بعضی گروه‌ها مقررات متفاوتی وجود دارد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۱ تا ۳۳.

۲۸. آیا شهروندان ایرانی با خرید ملک در ترکیه می‌توانند اقامت بگیرند؟

بله. مالکیت ملک مسکونی در ترکیه می‌تواند یکی از مبانی درخواست اقامت کوتاه‌مدت باشد؛ بااین‌حال، خرید ملک به‌تنهایی دریافت مجوز اقامت را تضمین نمی‌کند.

مطابق ماده ۳۱ قانون شماره ۶۴۵۸، نوع و ارزش ملک قابل قبول برای درخواست اقامت توسط وزارت کشور تعیین می‌شود. همچنین طبق راهنمای اداره مهاجرت، ملک باید مسکونی باشد و برای همین منظور استفاده شود.

بنابراین، پیش از خرید ملک با هدف دریافت اقامت، لازم است شرایط و معیارهای جاری اداره مهاجرت، وضعیت ملک و سایر الزامات قانونی بررسی شوند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۱ تا ۳۳؛ راهنمای رسمی اداره مهاجرت درباره اقامت کوتاه‌مدت.

۲۹. اقامت خانوادگی ترکیه به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

اقامت خانوادگی، با رعایت شرایط قانونی، می‌تواند برای همسر خارجی و فرزندان خارجی زیر سن قانونی یا فرزندان وابسته برخی شهروندان ترکیه و خارجیان دارای وضعیت اقامتی واجد شرایط صادر شود.

این مجوز در هر نوبت حداکثر برای سه سال صادر می‌شود و در مواردی که حامی خانواده دارای مجوز اقامت است، مدت اقامت خانوادگی نمی‌تواند از اعتبار اقامت حامی بیشتر باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۴ تا ۳۶.

۳۰. دانشجویان ایرانی چگونه می‌توانند اقامت دانشجویی دریافت کنند؟

دانشجویان خارجی که در مؤسسات آموزش عالی ترکیه در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری تحصیل می‌کنند، می‌توانند مطابق شرایط قانونی برای اقامت دانشجویی درخواست دهند.

مدارک مربوط به ثبت‌نام یا پذیرش تحصیلی، گذرنامه معتبر و اطلاعات محل سکونت از جمله مدارک مهم هستند.

اقامت دانشجویی به‌خودی‌خود برای والدین یا سایر بستگان دانشجو حق اقامت ایجاد نمی‌کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۸ تا ۴۰.

۳۱. آیا ثبت شرکت در ترکیه به‌طور خودکار اقامت یا اجازه کار ایجاد می‌کند؟

خیر. ثبت شرکت یا داشتن سهام در یک شرکت ترکیه‌ای به‌خودی‌خود به معنای دریافت مجوز اقامت یا اجازه کار نیست.

ایجاد ارتباط تجاری یا راه‌اندازی کسب‌وکار می‌تواند یکی از مبانی درخواست اقامت کوتاه‌مدت باشد، اما شرایط صدور اقامت باید جداگانه احراز شوند.

همچنین برای اشتغال قانونی در ترکیه، اصولاً باید مقررات مربوط به اجازه کار رعایت شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۷ و ۳۱؛ قانون شماره ۶۷۳۵ درباره نیروی کار بین‌المللی.

۳۲. آیا پس از هشت سال اقامت می‌توان اقامت بلندمدت ترکیه را دریافت کرد؟

مطابق ماده ۴۲ قانون شماره ۶۴۵۸، اتباع خارجی که دست‌کم هشت سال به‌طور پیوسته با مجوز اقامت در ترکیه زندگی کرده‌اند، در صورت احراز شرایط قانونی می‌توانند برای دریافت اقامت بلندمدت درخواست دهند. قانون همچنین امکان اعطای این نوع اقامت به اشخاصی را که شرایط تعیین‌شده از سوی وزارت کشور را دارند، پیش‌بینی کرده است.

طبق ماده ۲۸ همین قانون، اقامت در خارج از ترکیه برای بیش از شش ماه در یک سال یا بیش از یک سال در پنج سال اخیر، به‌جز موارد استثنایی قانونی، موجب وقفه در محاسبه اقامت می‌شود. همچنین برای محاسبه مدت اقامت پیوسته، تنها نیمی از مدت اقامت دانشجویی محاسبه می‌شود، درحالی‌که مدت سایر مجوزهای اقامت به‌طور کامل در نظر گرفته می‌شود.

علاوه بر این، شرایط مربوط به درآمد، بیمه درمانی، دریافت کمک اجتماعی و نظم و امنیت عمومی باید مطابق ماده ۴۳ بررسی شوند. برخی گروه‌های دارای وضعیت حمایت بین‌المللی یا حمایت موقت نیز مشمول محدودیت‌های قانونی هستند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۸، ۴۲ و ۴۳.

۳۳. درخواست اقامت ترکیه چگونه ثبت می‌شود؟

درخواست‌های اقامت در ترکیه از طریق سامانه رسمی الکترونیکی اداره مهاجرت به نام «e-İkamet» ثبت می‌شوند.

متقاضی باید نوع اقامت را انتخاب کند، اطلاعات مورد نیاز را وارد کند و مراحل اعلام‌شده در سامانه را دنبال کند. بسته به نوع درخواست، ممکن است حضور در اداره مهاجرت و ارائه مدارک نیز لازم باشد.

سامانه رسمی: e-ikamet.goc.gov.tr

۳۴. برای درخواست اقامت ترکیه چه مدارکی لازم است؟

مدارک مورد نیاز به نوع اقامت بستگی دارد، اما معمولاً شامل فرم درخواست، گذرنامه معتبر، عکس بیومتریک، اطلاعات محل سکونت، مدارک مربوط به هدف اقامت، بیمه درمانی در موارد لازم و رسید پرداخت هزینه‌های قانونی است.

اداره مهاجرت ممکن است با توجه به نوع درخواست و شرایط متقاضی، مدارک تکمیلی نیز مطالبه کند.

۳۵. گذرنامه برای درخواست اقامت ترکیه باید چه مدت اعتبار داشته باشد؟

مطابق ماده ۲۱ قانون شماره ۶۴۵۸، گذرنامه یا سند مسافرتی متقاضی باید دست‌کم ۶۰ روز بیشتر از مدت اقامت درخواستی اعتبار داشته باشد.

همچنین طبق ماده ۲۳، مدت مجوز اقامت صادرشده باید حداقل ۶۰ روز کوتاه‌تر از اعتبار گذرنامه یا سند جایگزین آن باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۱ و ۲۳.

۳۶. آیا مدارک صادرشده در ایران باید ترجمه و تأیید شوند؟

مدارک رسمی صادرشده در ایران، بسته به نوع مدرک و الزامات مرجع دریافت‌کننده در ترکیه، ممکن است نیازمند ترجمه رسمی به زبان ترکی و تأیید اصالت باشند.

بر اساس فهرست رسمی کنفرانس لاهه در تاریخ به‌روزرسانی این راهنما، ایران عضو کنوانسیون آپوستیل لاهه مورخ ۵ اکتبر ۱۹۶۱ نیست؛ بنابراین تأیید اسناد ایرانی از طریق سازوکار آپوستیل این کنوانسیون امکان‌پذیر نیست.

در مواردی که تأیید اصالت لازم باشد، باید تشریفات قانونی مربوط، از جمله تأیید کنسولی در صورت مطالبه مرجع صالح، رعایت شوند.

شرایط دقیق برای اسنادی مانند گواهی ازدواج، گواهی تولد و مدارک حضانت باید جداگانه بررسی شود.

منابع: فهرست رسمی اعضای کنوانسیون آپوستیل، کنفرانس لاهه؛ دستورالعمل‌های اداری ترکیه درباره مدارک خارجی.

۳۷. آیا برای دریافت اقامت ترکیه بیمه درمانی الزامی است؟

برای بسیاری از انواع مجوز اقامت، داشتن پوشش درمانی معتبر و متناسب با مدت اقامت ضروری است.

نوع بیمه قابل قبول و موارد معافیت به سن، وضعیت شخص، نوع اقامت و مقررات مربوط بستگی دارد. برای مثال، در درخواست اقامت خانوادگی، قانون شرایط مشخصی درباره پوشش بیمه درمانی اعضای خانواده پیش‌بینی کرده است.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۵ و ۴۳؛ مقررات اجرایی اقامت.

۳۸. رسیدگی به درخواست اقامت چقدر طول می‌کشد؟

مطابق ماده ۲۱ قانون شماره ۶۴۵۸، درخواست اقامت باید حداکثر ظرف ۹۰ روز رسیدگی و تعیین تکلیف شود.

اگر مدارک یا اطلاعات لازم ناقص باشند، مطابق ماده ۲۱، بررسی درخواست می‌تواند تا تکمیل نواقص به تعویق بیفتد. بر اساس راهنمای اداره مهاجرت، محاسبه مهلت ۹۰روزه از زمان ارائه کامل اطلاعات و مدارک به مرجع صالح انجام می‌شود.

بنابراین، متقاضی باید درخواست‌ها و اطلاعیه‌های اداره مهاجرت درباره تکمیل مدارک را پیگیری کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۲۱؛ مقررات اجرایی مربوط.

۳۹. چه زمانی باید برای تمدید اقامت ترکیه اقدام کرد؟

مطابق ماده ۲۴ قانون شماره ۶۴۵۸، درخواست تمدید را می‌توان از ۶۰ روز پیش از پایان اعتبار مجوز اقامت ثبت کرد.

درخواست باید در هر صورت پیش از پایان اعتبار اقامت فعلی ارائه شود.

توصیه می‌شود متقاضی مدارک لازم را پیشاپیش آماده کند تا از تأخیر در ثبت درخواست جلوگیری شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۲۴.

۴۰. آیا می‌توان نوع مجوز اقامت را در ترکیه تغییر داد؟

بله. اگر دلیل صدور مجوز اقامت قبلی پایان یافته یا هدف جدیدی برای اقامت ایجاد شده باشد، شخص می‌تواند با رعایت شرایط قانونی درخواست تغییر نوع اقامت دهد.

برای مثال، در برخی شرایط امکان تغییر از اقامت خانوادگی به اقامت کوتاه‌مدت وجود دارد.

تغییر نوع اقامت خودکار نیست و باید شرایط نوع جدید احراز شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۲ و ۲۹.

۴۱. آیا هنگام بررسی درخواست تمدید می‌توان در ترکیه ماند؟

بله. مطابق ماده ۲۴ قانون شماره ۶۴۵۸، شخصی که درخواست تمدید اقامت را پیش از پایان اعتبار مجوز فعلی و مطابق مقررات ثبت کرده است، سند مربوط به درخواست تمدید دریافت می‌کند.

او می‌تواند با این سند تا زمان تصمیم‌گیری درباره درخواست، در ترکیه اقامت داشته باشد؛ حتی اگر اعتبار کارت اقامت قبلی در این مدت پایان یابد.

این قاعده به درخواست تمدید مربوط است و نباید بدون بررسی شرایط به همه درخواست‌های اولیه تعمیم داده شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۲۴.

۴۲. آیا پیش از دریافت کارت اقامت جدید می‌توان از ترکیه خارج شد؟

بله. طبق راهنمای رسمی اداره مهاجرت ترکیه، متقاضیانی که دارای سند درخواست اقامت مورد تأیید اداره مهاجرت (İkamet İzni Müracaat Belgesi) و رسید پرداخت هزینه‌های لازم هستند، می‌توانند مطابق شرایط قانونی پیش از دریافت کارت اقامت از ترکیه خارج شوند.

برای استفاده از تسهیلات ورود مجدد، شخص باید ظرف ۱۵ روز به ترکیه بازگردد. در صورت اقامت بیش از ۱۵ روز در خارج از کشور، مقررات عمومی ویزا اعمال می‌شود.

صرف ثبت اولیه درخواست در سامانه، بدون تکمیل مراحل و دریافت مدارک مورد نیاز، لزومًا این حق را ایجاد نمی‌کند.

منبع رسمی: اداره مهاجرت ترکیه، بخش «15 Günlük Çıkış-Giriş Hakkı».

۴۳. اگر آدرس محل سکونت در ترکیه تغییر کند، چه باید کرد؟

دارندگان مجوز اقامت باید اطلاعات نشانی خود را مطابق مقررات به‌روز نگه دارند.

بر اساس راهنمای اداره مهاجرت، تغییر نشانی در مدت اعتبار اقامت باید ظرف ۲۰ روز کاری با ارائه مدارک لازم به مراجع مربوط، از جمله اداره مهاجرت استان و اداره ثبت نفوس، اعلام شود.

اعلام نکردن تغییر نشانی می‌تواند در روند مکاتبات رسمی و امور اقامتی مشکل ایجاد کند.

۴۴. آیا همسر ایرانِی یک شهروند ترکیه می‌تواند اقامت خانوادگی بگیرد؟

بله. همسر خارجی شهروند ترکیه، در صورت احراز شرایط قانونی، می‌تواند برای دریافت اقامت خانوادگی درخواست دهد.

ازدواج باید از نظر قانونی معتبر باشد و شرایط مقرر در قانون رعایت شوند. در صورت وجود تردید منطقی درباره ازدواج صوری صرفًا برای دریافت اقامت، مقام‌های مربوط می‌توانند موضوع را بررسی کنند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۴، ۳۵ و ۳۷.

۴۵. آیا فرزندان ایرانی باید مجوز اقامت جداگانه داشته باشند؟

بله. مطابق ماده ۲۳ قانون شماره ۶۴۵۸، مجوز اقامت برای هر شخص خارجی به‌صورت جداگانه صادر می‌شود.

بنابراین، اقامت والدین به‌خودی‌خود جایگزین مجوز اقامت مورد نیاز فرزند نمی‌شود. با توجه به شرایط، ممکن است کودک واجد شرایط اقامت خانوادگی یا نوع دیگری از اقامت باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۲۳ و ۳۴.

۴۶. آیا تولد فرزند در ترکیه به‌طور خودکار باعث دریافت تابعیت ترکیه می‌شود؟

خیر. تولد در خاک ترکیه به‌تنهایی در همه موارد موجب دریافت تابعیت ترکیه نمی‌شود.

طبق قانون تابعیت ترکیه، شرایط تابعیت کودک به وضعیت تابعیت والدین و مقررات مربوط بستگی دارد. در موارد مشخص، کودکی که در ترکیه متولد شده و از طریق والدین تابعیت هیچ کشوری را به دست نمی‌آورد، ممکن است تابعیت ترکیه را از بدو تولد کسب کند.

مبنای قانونی: قانون شماره ۵۹۰۱ تابعیت ترکیه، ماده ۸.

۴۷. اگر والدین جدا شده باشند، برای اقامت فرزند چه مدارکی لازم است؟

مدارک مورد نیاز به وضعیت حضانت و نوع مجوز اقامت بستگی دارد.

مطابق ماده ۳۴ قانون شماره ۶۴۵۸، در درخواست اقامت خانوادگی برای کودک، اگر یکی از والدین در خارج از ترکیه دارای حضانت مشترک باشد، رضایت او لازم است.

در موارد مربوط، ممکن است ارائه حکم حضانت، رضایت‌نامه والد دیگر، گواهی تولد و ترجمه و تأییدات قانونی مدارک نیز ضروری باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۳۴.

۴۸. شهروندان ایرانی بدون ویزا چند روز می‌توانند در ترکیه بمانند؟

طبق اطلاعات رسمی وزارت امور خارجه ترکیه، شهروندان ایرانی برای سفرهای مشمول معافیت ویزا می‌توانند تا ۹۰ روز در ترکیه اقامت داشته باشند.

مطابق ماده ۱۱ قانون شماره ۶۴۵۸، مجموع مدت اقامت با ویزا یا معافیت ویزا نباید از ۹۰ روز در هر دوره ۱۸۰روزه بیشتر باشد.

برای اقامت طولانی‌تر، دریافت مجوز مناسب یا داشتن مبنای قانونی دیگر ضروری است.

مقررات ویزا ممکن است تغییر کند؛ پیش از سفر، اطلاعات رسمی وزارت امور خارجه ترکیه را کنترل کنید.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۱۱ و ۱۹؛ مقررات رسمی ویزای وزارت امور خارجه ترکیه.

۴۹. اگر گذرنامه ایرانی هنگام اقامت در ترکیه منقضی شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

انقضای گذرنامه می‌تواند برای تمدید اقامت، سفر خارجی و ورود مجدد به ترکیه مشکل ایجاد کند.

دارنده مجوز اقامت باید برای تمدید گذرنامه از طریق مراجع کنسولی مربوط اقدام کند و در صورت تغییر اطلاعات گذرنامه، وضعیت پرونده اقامت خود را نزد اداره مهاجرت بررسی کند.

همچنین اعتبار گذرنامه باید با شرایط قانونی صدور یا تمدید مجوز اقامت هماهنگ باشد.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، مواد ۷، ۲۱ و ۲۳.

۵۰. آیا خروج کوتاه‌مدت از ترکیه و ورود مجدد، مدت ۹۰ روز اقامت بدون ویزا را از ابتدا محاسبه می‌کند؟

خیر. خروج از ترکیه و ورود مجدد، مدت مجاز اقامت را به‌طور خودکار از ابتدا محاسبه نمی‌کند.

قاعده اصلی این است که مجموع روزهای حضور شخص در ترکیه در هر دوره متحرک ۱۸۰روزه نباید از ۹۰ روز تجاوز کند، مگر اینکه شخص دارای مبنای قانونی دیگری برای اقامت باشد.

بنابراین، پیش از برنامه‌ریزی برای ورود مجدد باید مجموع روزهای حضور در ۱۸۰ روز گذشته محاسبه شود.

مبنای قانونی: قانون شماره ۶۴۵۸، ماده ۱۱.

گام بعدی

اگر درخواست اقامت شما رد شده، مجوز اقامتتان لغو شده یا حکم اخراج یا ممنوعیت ورود دریافت کرده‌اید، ابتدا متن تصمیم، تاریخ ابلاغ و وضعیت فعلی اقامت خود را مشخص کنید. مسیر مناسب به همین سه مورد بستگی دارد.

Tercan Legal

وکلای Tercan Legal می‌توانند تصمیم ابلاغ‌شده و مدارک شما را بررسی کنند، مهلت‌ها را کنترل کنند و راه‌های قانونی موجود را ارزیابی کنند. بررسی پرونده به معنای تضمین نتیجه نیست.

برای هماهنگی یک گفت‌وگوی اولیه می‌توانید به info@tercanlegal.com ایمیل بزنید یا از طریق واتس‌اپ ‎+90 506 689 97 22 پیام دهید.

پیش از پذیرش هر پرونده، احراز هویت و بررسی‌های قانونی لازم، از جمله بررسی تحریمی، انجام می‌شود.

این مطالب اطلاعات عمومی بر اساس مقررات و رویه اداری تا مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) است و مشاوره حقوقی محسوب نمی‌شود. مقررات و رویه اداری تغییر می‌کنند؛ شرایط معتبر باید در تاریخ درخواست یا معامله کنترل شود. مطالعه این راهنما رابطه وکیل و موکل ایجاد نمی‌کند و نتیجه هیچ پرونده‌ای قابل تضمین نیست.